Uşaqların fiziki və mənəvi inkişafı haqqında

Uşaq dünyaya gələndə özü ilə genetik qabiliyyət də gətirir. Xüsusilə erkən uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə fiziki inkişafın böyük təsiri var. Müxtəlif xarici amillərin təsiri altında həssas dövrlərdə fiziki inkişaf dəyişə bilər. İnkişafın tez-tez nəzərdən qaçırılan və bilinməyən iki mühüm aspekti var. Bunlardan birincisi, hətta ana bətnində olarkən həm fiziki, həm də psixoloji inkişafa təsir edən bəzi amillərin olmasıdır. İkincisi, psixoloji inkişafın maddi inkişafa dolayı təsir göstərə bilməsidir. Bu zaman inkişafa təsir edən amillər üzərində dayanmaq insanın psixoloji inkişafı ilə məşğul olmaq kimi bir şeydir. Psixoloji inkişaf da maddi inkişafa təsir edə bilər. Xülasə, inkişaf tək başına araşdırılmalı və onun iki cəhətinin bir-birinə təsirinin fərqində olaraq uşaq böyütmək ən sağlamı olacaq.

Uşağın mənəvi inkişafı ana bətnindən başlayan bir prosesdir. Valideynlər uşağın fiziki və psixoloji ehtiyaclarından xəbərdar olmaqla və bu ehtiyaclarını doğru zamanda və düzgün şəkildə qarşılayaraq, uşağın mənəvi inkişafına müsbət töhfə verirlər. Uşaq doğulduqdan sonra müəyyən inkişaf mərhələlərini keçməyə başlayacaq.

Bu addımlar gələcək şəxsiyyətin formalaşmasına təsir edəcək. Uşağın inkişaf ehtiyacları ilə yanaşı, mənəvi inkişafı üçün dövri ehtiyacları da vacibdir.

Psixoloji bağlılıq mərhələsi uşağın inkişaf ehtiyacları ilə başlayacaq. Valideyn və uşaq arasındakı bu psixoloji bağ onların gələcək ikitərəfli münasibətlərinə, əks cins münasibətlərinə və həyatda qarşılaşacaqları bir çox kommunikativ vəziyyətlərə təsir edə bilər. Dövrlər dəyişdikcə ehtiyacları da dəyişəcək, ehtiyacları dəyişdikcə həll yolları da dəyişəcək və bütün dəyişənlər şüurla irəlilədikcə uşağın mənəvi inkişaf mərhələlərinin yaxşı nəticələrlə nəticələnəcəyini gözləmək olar. Bədən tərbiyəsi professoru Lyle Sanderson deyir ki, bu inkişaf mərhələləri proqnozlaşdırıla bilər və bütün uşaqlar bu mərhələlərdən keçir. Ancaq uşağın hər bir mərhələyə girdiyi yaş və hər bir mərhələnin müddəti gözlənilməzdir. Uşağın inkişaf yaşı onun xronoloji yaşından iki və ya daha çox il fərqlənə bilər. Uşaqlar böyüdükdə hormon səviyyələrində, əzələlərdə, sümüklərdə və oynaqlarda, enerji sistemlərində və ürək-damar sistemlərində (ürək və ağciyərlərdə) dəyişiklik yaşayırlar. Yetkinlik dövrü başlayana qədər uşaqlar davamlı olaraq böyüyür, boyu və çəkisi davamlı olaraq artır.Məşqçilər və valideynlər yadda saxlamalıdırlar ki, eyni yaşda olan gənclər arasında böyük müxtəliflik ola bilər. Tipik bir ibtidai sinif otağında uşaqlar arasında boy fərqləri 7 ilə 10 sm arasındadır.Uşağın boyu bir uşaqdan digərinə dəyişə bildiyi kimi, uşağın böyümə vaxtı da dəyişə bilər. Orta göstəricilərə baxmayaraq, bir çox uşaq kiçik böyümə dövrlərindən sonra aydın böyümə əlamətlərini yaşayır.

 

Hazırladı

Həlimə Əliyeva

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.