Pilotların fikirlərini “oxuyan” yeni nəsil döyüş təyyarəsi

İkinci Dünya Müharibəsindəki Spitfire pilotları, həssas və ahəngdar dizaynına görə təyyarələrini bədən üzvlərinin bir hissəsi kimi gördüklərini söylədilər. Lakin 2030-cu illərin döyüş pilotları öz təyyarələri ilə daha da yaxından məşğul olacaqlar. Çünki təyyarələr pilotların fikirlərini oxuyacaq. Böyük Britaniyanın BAE Systems, Rolls-Royce, Avropa raket şirkəti MDBA və İtaliyanın aerokosmik və müdafiə şirkəti Leonardo tərəfindən hazırlanan Tempest təyyarəsi təzyiq altında olan pilotlara süni intellektlə kömək edəcək. Dəbilqələrdə olan sensorlar pilotun beyin siqnallarını və digər sağlamlıq məlumatlarını izləyəcək. Ardıcıl uçuşlardan sonra süni intellekt böyük miqdarda biometrik və psixometrik məlumat toplayacaq. Pilotun xüsusiyyətlərinin bu verilənlər bazası ilə, sensorlar təyyarəni idarə edən şəxsin köməyə ehtiyacı olduğunu göstərsə, süni intellekt işə düşəcək. Məsələn, yüksək cazibə qüvvəsi səbəbindən pilot huşunu itirərsə, süni intellekt təyyarənin idarəçiliyini öz üzərinə götürə biləcək.

BAE Systems bu cür texnologiyaları sınaqdan keçirəcək sınaq təyyarəsinin 2027-ci ildə uçuşa başlayacağını açıqlayıb. Bu təyyarə 60 fərqli layihənin rəqəmsal imkanlarını, əsasən də proqram təminatına əsaslanaraq sınaqdan keçirəcək. Tempest modeli ilk dəfə 2018-ci ildə aerokosmik sərgidə nümayiş etdirilib. Həmin vaxt təyyarə xarici görünüşünə görə “hamilə qutan”a bənzədilirdi. Həmin tarixdən sonra təyyarənin çəkisi azaldılıb və xətlər nazikləşdirilib. Uçmağa başlayanda Tempestin müntəzəm olaraq silahlı dronlarla müşayiət olunması gözlənilir. Tempest konsorsiumu bu İHA-ları pilot köməkçiləri kimi təsvir edir. Bu cür xüsusiyyətlər sıfırdan yeni monitorinq və nəzarət sistemlərinin işlənib hazırlanmasını tələb edir. Tempest-in Biznesin İnkişafı üzrə Direktoru Con Stoker deyir: “Biz texnologiyanın dəyişmə sürəti ilə ayaqlaşmalıyıq”. “Keçmişdə müdafiə xərcləri tərəqqiyə səbəb oldu və kommersiya texnologiyası izlədi. Amma indi kommersiya texnologiyası daha inkişaf edib”. Stocker deyir ki, yeni təyyarələr smartfona proqram yükləmək qədər asan sistemlərlə təchiz ediləcək.

 

Həlimə Əliyeva

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.